روان‌شناس و مشاور

روش درماني رفتاري شناختي

روش درماني رفتاری شناختی[1] (CBT) یک رویکرد روان‌درمانی است، که احساسات  ناکارآمد و رفتارها، فرایندها و مضامین شناختی ناسازگارانه را، از طریق شماری از روش‌های سیستماتیک، صریح و هدف‌مدار نشانه می‌گیرد. نام این روش اشاره به رفتار درمانی، شناخت درمانی، و به ترکیبی درمانی از این دو بر اساس اصول پایه و پژوهش‌های رفتاری و شناختی دارد. بسیاری از این درمان‌گران با مشکلاتی از قبیل اضطراب و افسردگی بر  اساس مجموعه‌ای از روش‌های شناختی و رفتاری مقابله می‌کنند. این روش اذعان دارد که ممکن است رفتارهایی باشند که از طریق تفکر عقلانی قابل کنترل نباشند. رفتار درمانی شناختی با "تمرکز بر حل مساله" عهده‌دار حل مشکلات به خصوصی می‌شود، و در این رویکرد درمانگر با "عمل گرایی" تلاش می‌کند با کمک به مراجع در انتخاب استراتژی خاصی برای مواجهه با مشکل به او کمک کند.[2]

روش درماني شناختي رفتاري بر پایه این تصور کلی که رفتارها و الگوهای فکری منفی متغیر تأثیر بسزائی بر عواطف شخصی دارد قرار گرفته است.  اين روش به تشخیص، تحلیل و تغییر افکار و رفتار کمک می‌کند، از جمله : كاهش اضطراب و افسردگي.

این روش بر مداخله‌های ساده ولی مؤثر و كوتاه مدت استوار است. مبنای اين روش علمی، قدرت عقل و ایمان شخص بوده كه قادر است اعمال، عواطف و افکار منفی آن‌ها را کنترل کرده و تغییر می‌دهد.

تحقیقات علمی گسترده نشان داده‌اند که تغییر در روش افکار و رفتار شخص می‌تواند تأثیرات بنیادی بر حالات عاطفی شخصی داشته باشد. CBT از اقدام تنظیم شده و خیلی دستوری استفاده کرده و به شخص می‌آموزد که الگوهای نابهنجار عمل و رفتار را جستجو کرده، تشخیص داده و تحلیل کند. به محض این‌که این الگوهای بی‌فایده تشخیص داده شوند درمان کننده به بیماران می‌آموزد که چگونه با آن مقابله کرده و افکار و رفتارشان را بازسازی کنند. رفتار مبتنی بر منطق و تفکر متکی بر واقعیت، شده و در نتيجه حالت‌های عاطفی منفی چون افسردگی و اضطراب كاهش پيدا كرده و تسکین می‌یابند.

CBT  بر پایه همکاری مشترک درمانگر و درمان‌جو استوار است. این نوع درمان برروی افراد ترغیب شده که جهت کمک به بهبود خودشان مصمم شده‌اند بیشترین تأثیر را دارد.

اصول درمان رفتاری شناختی[3]

دکتر  جان وینستون بوش از "موسسه نیویورک جهت درمانهای رفتاری شناختی" معتقد است كه:

درمان رفتاری شناختی یک دستاورد علمی اثبات شده پژوهشی و بالینی در مراقبت از سلامت روانی است. مطالعات فراوانی که توسط روانشناسان و نیز روانکاوان انجام شده دلیل ترجیح روش درمانی CBT در شرایطی چون شرایط زیر روشن می‌گرداند:

-        افسردگی و حالات متغیر 
-        خجالت و اضطراب اجتماعی 
-        اعمال مضطرب کننده و ترس‌های بیمارگونه 
-         اختلال وسواس‌ها (OCD)
-        نگرانی یا اضطراب مزمن 
-         اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
-        اختلالات غذائی (بی اشتهائی يا پرخوری) 
-         اختلال بیخوابی و مشکلات دیگر خواب 
-        مشکلاتی که در ارتباطات بوجود آمده و باقی می‌ماند

-        مشکلات ازدواج
-        مشکلات مدرسه، کار و شغل 
-        احساس تنش 
-        عزت نفس پائین

-        مهارت‌های تقلیدی ناقص یا ارزش‌های تقلیدی غلط انتخاب شده 
-        عدم فعالیت، تعلل و "حمله انفعالی"
-        اختلال خشونت، وابستگی پیوسته و "اختیار دادن"
-         برخي مشکلات جسمی مانند خستگی ها و دردهای مزمن

مكانيزم عمل CBT

درمان رفتاری شناختی مرکب از دو شیوة رفتاری مؤثر روان درمانی است ؛ درمان شناختی و درمان رفتاری

درمان رفتاری به نضیعف ارتباط بین موارد مشکل‌ساز و عکس‌العملهای عادی شما نسبت به این مواردکمک می‌کند. عکس‌العملهائی چون ترس، افسردگی یا خشم و رفتارهای خودشکنانه و خود آزار. این شیوه همچنین به شما می‌آموزد که چگونه فکر و بدن خود را آرام سازید، تا بتوانید احساس بهتری داشته باشید، آزادتر بیاندیشید و بهتر تصمیم بگیرید. 
درمان شناختی به فرد می‌آموزد که الگوهای فکری معین چگونه سبب علائم بیماری شما می‌شوند. این عمل توسط ارائه تصویری تحریف شده در مورد آن‌چه که در زندگی شما می‌گذرد و مضطرب، نا امید و خشمگین کردن شما بدون هیچ دلیل منطقی و تحریک شما برای اقدام به رفتاری نادرست، انجام می‌شود. 
هنگامیکه درمان رفتاری و درمان شناختی با عنوان CBT ترکیب می‌شوند شما را مجهز به ابزاری نیرومند برای توقف علايم بیماری‌تان و بدست آوردن مسیری رضایت بخشتر برای زندگیتان می‌کند.

CBT  معمولاً به تنهايی و بدون داروهای روانپزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در مورد بعضی افراد، درمان دارويی برای رسیدن به کاهشی جزيی در علائم بیماری لازم است، قبل از آنکه CBT بتواند به‌طور کامل موثر باشد. معمولاً ولی نه همیشه، بهتر است که قبل از تجویز داروها CBT به تنهايی امتحان شود.

روش شناسي

این یک روش درمانی از طریق صحبت کردن با بیمار است:
•در مرحله اول روان درمانگر تلاش در دریافت طرز تفکر بیمار نسبت به خود پیرامون اطراف و دیگران دارد.
•در مرحله دوم سعی می نماید مسايل ومشکلاتی که موجب تولید اختلالات روانی در فرد گردیده است را پیدا نماید.
"رفتار درمانی شناختی"به فرد کمک می کند تا به گونه دیگری اندیشیده ودرنتیجه این طرز تفکرجدید بتواند با رفتارهای سالم ترو درست تری در برابرحوادث ناخواسته وناگوار پیرامونتان برخورد نماید.

برخلاف سایر روش‌های گفتار درمانی  که روان درمانگر درپی شناسائی و ریشه یابی علل رفتارهای نامناسب مراجع خود در برابر ناملایمات وحوادث زندگی است تابه او کمک کند , در "رفتار درمانی شناختی" روان درمانگر فقط برمشکلات زمان حال ( اینجا و اکنون) و آن‌چه موجب ناراحتی و اضطراب درفرد بیمار گردیده است تکیه می کند.

CBT به فرد کمک مي‌كند تا درک بهتری از مسايلی که موجب تولید عدم تعادل روانی در اوگردیده اند   پیدا نماید.

در این روش  روان درمانگر تلاش می‌کند تا معضل بزرگ فرد را به اجزاي کوچکتری تبدیل کرده و این به رمان‌جو کمک می‌کند تا معضلات و چگونگی تاثیر گذاری آن را در زندگی  بهتر ببیند.

این اجزا عبارتند از:

•  وضعیت

• اندیشه
• احساسات
• احساسات فیزیکی
• طرز بر خورد با مشکل

هر کدام از این اجزا می توانند بر یکدیگر تاثیرگذار باشند. طرز تفکر فرد درباره یک مشکل خاص موجب تغییر وتحول  در حالات فیزیکی و احساسی او خواهد گردید.

راههای مفیدوکمک کننده [4]و غیرمفید ومضر[5]زیادی برای حل یک مشکل ومعزل در زندگی موجود است وچگونگی حل این معزل بستگی زیادی به طرز شناخت و تفکر فرد دارد.