ارزشيابي از يادگيري 3
اندازه گيري
در اندازه گیری، ویژگیها یا صفات به صورت عدد یا رقم گزارش می شود بنابراین می توان گفت:« اندازه گیری عبارت است از فرایندی که تعیین می کند یک شخص یایک شیءچه مقدارازیک ویژگی برخوردار است."(گی،1991)
آزمون
تعریف آزمودن
وقتی برای اندازه گیری یکی از ویژگیهای روانی یا تربیتی فرد یا گروه، از آزمون استفاده می شود به این فعالیت آزمودن می گویند.
سنجش
مفهوم سنجش از آزمودن و اندازه گیری، گسترده تراست.
بنابه گفته نتبکو (2001):
« سنجش یک اصطلاح کلی است و به صورت فرایندی تعریف می شود که برای گردآوری اطلاعات مورد نیاز تصمیم گیری در باره دانش آموزان ، برنامه های درسی و سیاستهای آموزش مورد استفاده قرار می گیرد .
تفاوت میان سنجش ، اندازه گیری و آزمودن
هم اندازه گیری و هم آزمودن عموماً با کمیت سر و کار دارند ، اما سنجش الزاماً به کمیت منحصر نمی شود . به سخن دیگر ، زمانیکه اندازه گیری یا آزمودن صورت می پذیرد، نتیجه به صورت اعداد یا ارقام (کمیت ) نشان داده می شود ، اما نتیجه سنجش می تواند به صورت غیر کمی (توصیفی ) گزارش شود.
آزمون پیشرفت تحصیلی
وسیله ارزشیابی پیشرفت تحصیلی است. ارزشیابی بنابه تعریف که در کتاب روانشناسی تربیتی از آن دیدیم « عبارت است از سنجش عملکرد یا یادگیرندگان و مقایسه نتایج حاصل با هدفهای آموزش از پیش تعیین شده ، به منظور تصمیم گیری در این باره که آیا فعالیتهای آموزشی معلم و کوششهای یادگیری دانش آموزان به نتایج مطلوب انجامیده است یا نه » .
ارزشیابی
فرایندی است که از آن طریق ما برای چیزی ارزش قائل می شویم . در ارزشیابی ما کم و زیاد بودن ، خوب و بد بودن ، جلو و عقب بودن ، و از این قبیل را تعیین می کنیم .
پس « اندازه گیری اعداد را در اختیار ما قرار می دهد ، قضاوت ، علاقه و تفسیر انسان آن اعداد را به ارزشیابی بدل می سازد .»
انواع ارزشیابی ها در آموزش و پرورش
1- ارزشیابی ملاکی و ارزشیابی هنجاری (وابسته به ملاک – وابسته به هنجار )
2- ارزشیابی تکوینی ، تشخیصی و تراکمی
1- ارزشیابی درونی و ارزشیابی بیرونی
2-
ارزشیابی های پیشرفت تحصیلی را با توجه به مقاصد ارزشیابی به دو دسته ملاکی و هنجاری تقسیم می کنند . در ارزشیابی ملاک یا ملاک مرجع ، معیار یا ملاک ارزشیابی از پیش تعیین می شود و عملکرد یاد گیرنده در آزمون با توجه به آن ملاک سجش می شود . ملاک های این نوع ارزشیابی غالباً در هدفهای دقیق آموزشی از پیش تعیین می شود .
ارزشيابي ملاكي
ارزشیابی ملاکی بر اساس نوعی ملاک مطلق انجام می پذیرد ، از این رو به آن ارزشیابی مبتنی بر ملاک مطلق نیز می گویند .
مثال : آزمونهای پایان ترم دانشگاه ، آزمون گواهینامه رانندگی نمونه ای از ارزشیابی ملاک مطلق به حساب می آید .
ارزشيابي هنجار مرجع
ارزشیابی هنجار مرجع یا ارزشیابی مبتنی بر ملاک نسبی ، بر خلاف ارزشیابی ملاکی ، عملکرد آزمون شونده را نه با یک ملاک مطلق از پیش تعیین شده ، بلکه با عملکرد آزمون شوندگان دیگری که همان آزمون را گذرانده اند می سنجد .
به طور خلاصه ، در ارزشیابی هنجاری هدف عمده این است که تعیین کنیم یک دانش آموز در مقایسه با دانش آموز دیگر ، چه وصفی دارد .
ارزشیابی هنجاری و آزمونهای مبتنی بر ملاک نسبی در سنجش هوش و استعداد و نیز در سنجش شخصیت و سایر جنبه های عاطفی به کار می روند . در این آزمونها هیچگونه ملاک از پیش تعیین شده ای مورد استفاده واقع نمیشوند ، بلکه در آنها عملکردهای آزمون شوندگان با یکدیگر مقایسه میشوند .
مثال : آزمونهای کنکور سراسری دانشگاهها و مسابقات علمی نمونههایی از آزمونهای ملاک نسبی ( هنجاری ) به شمار میروند.
نمرات آزمونهای هنجاری به صورت توزیع طبیعی پراکنده می شوند . در این توزیع اکثر نمرات حول هوش میانگین قرار دارند و تعداد کمی از آنها بسیار بالاتر از میانگین و به همان نسبت هم تعداد کمی از نمرات بسیار پایین تر از میانگین قرار دارند .
ارزشیابی تکوینی ، تشخیصی و تراکمی
اجرای آزمون و ارزشیابی از آموخته های دانش آموزان تنها به پایان دوره آموزشی منحصر نمی شود ، بلکه ارزشیابی یک جریان مستمر است که هم در ضمن آموزش و هم در پایان باید انجام پذیرد . بدین منظور شیوه های ارزشیابی مختلفی وجود دارند که در جریان آموزش و یادگیری مورد استفاده قرار می گیرند .
ارزشیابی تکوینی
هدف ارزشیابی تکوینی آگاهی یافتن از نمره یادگیری دانش آموزان برای تعیین نقاط قوت و ضعف یادگیری آنان و نیز تشخیص مشکلات روش آموزشی معلم در رابطه با هدفهای آموزشی معین و مشخص است . این ارزشیابی در طول دوره آموزشی ، معین زمانی که فعالیت آموزشی معلم در جریان است و یادگیری در حال تکوین و شکل گیری است انجام می شود .
ارزشیابی تشخیصی :
نوع دیگر ارزشیابی ملاکی که بسیار شبیه به ارزشیابی تکوینی است ارزشیابی تشخیصی نام دارد . علت این نام گذاری آن است که این ارزشیابی با هدف تشخیص مشکلات یادگیری دانش آموزان در یک موضوع درسی به کار می رود و از کج فهمی هایی که منجر به اشتباهات آنان می شود تصویر دقیقی به دست آورد .
ارزشیابی تراکمی
در ارزشیابی تراکمی ، تمامی آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزشی تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت درباره اثربخشی کار معلم و برنامه درسی ، یا مقایسه برنامه های مختلف درسی با یکدیگر است . از این جهت به این نوع ارزشیابی تراکمی گفته می شود که بوسیله آن می توان یادگیریهای متراکم دانشآموزان را در طولیک دوره اندازه گیری کرد .
هدف ارزشیابی تراکمی
هدف ارزشیابی تراکمی هم نمره دادن و اتخاذ تصمیمهای پرورشی (ارتقاء دانش آموزان به کلاسهای بالاتر ، دادن امتیازهای تحصیلی ، اعزام به دوره های عالی تر تحصیلی ، اعطای بورس تحصیلی و غیره ) و هم تعیین اثربخشی کار معلم و میزان توفیق او در پیاده کردن مراحل مختلف طرح آموزشی است .
