روانشناسي دوره كودكي
روانشناسي دوره كودكي
دوره طفولیت (0-2 سالگي)
این دوره از تولد تا 2 سالگي را شامل می شود و از دوره های مهم رشد است؛ چون سریع ترین تغییرات در آن دوره اتفاق می افتد.
رشد جسمانی در دوره طفوليت:
یکی از تغییرات آشکار و قابل توجه در سال اول زندگی، رشد جسمانی بچه است.وزن نوزادان در ایران به طور متوسط حدود 3400 گرم در هنگام تولد میباشد، اما می تواند بین 2500 گرم تا 4500 گرم نیز متغیر باشد. وزن نوزاد پسر، به طور معمول کمی بیشتر از نوزاد دختر است. وزن نوزاد به عوامل متعددی، از جمله وزن پدر و مادر، اضافه وزنی که در هنگام بارداری به پديد ميآيد و سلامت عمومی مادر بستگی دارد.وزن نوزاد ممکن است در هفته اول پس از تولد کاهش یابد و به علت تغذیه کودک، مدتی زمان می برد تا وزن به حالت طبیعی باز گردد. هنگامی که نوزاد به تغذیه جدیدش عادت کرد، وزن او به مدت 2 روز بدون تغییر می ماند و سپس شروع به اضافه کردن وزن می کند. به طوری که در روز هفتم تا دهم پس از تولد وزنش دوباره به اندازه همان وزن در زمان تولد می رسد.
طول قد نوزاد معمولا از 45 سانتی متر تا 55 سانتی متر متغیر بوده ولي به طور میانگین حدود 50 سانتی متر می باشد. حد متوسط اندازه دور سر نوزاد معمولا بين 32/6 تا 2/37 متغيير بوده ولي ميانگين در حدود 35 سانتی متر است.[1]
سال اول زندگی زمان بروز تغییرات متحیر کننده است که در آن نوزادان 25 سانتیمتر از نظر طول رشد کرده و وزنشان نسبت به زمانِ تولد 3 برابر میشود. قد و وزن در طول ۲ سال اول به سرعت افزایش یافته به طوری که حدوداً وزن بدن کودک ۴ برابر و قد او ۲ برابر می شود.
نوزاد تازه متولد شده تقریباً ۷۰ درصد وقت خود را می خوابد. به تدریج در طول سال اول زندگي وقت کمتری به خواب اختصاص داده و وقت بیشتری برای توجه به محیط پیرامون اختصاص می دهد.
گریه، شيوه ارتباطي کودک با دیگران است. کودک از طريق گريه، ناراحتی و آشفتگیهاي خود را بیان می کند اگر گریه کودک خیلی بلند و بدون ریتم باشد ممکن است کودک دچار سوءتغذیه و یا دارای آسیب مغزی باشد. از شدت گریه معمولاً در سال اول کاسته می شود.
رشد حرکتی در دوره طفوليت:
رشد طبیعی و تدریجی مغز امکان رشد مهارت های حرکتی، از واکنش ها گرفته تا اعمال داوطلبانه کودک نظیر چنگ زدن و راه رفتن را به وجود می آورد. از همان ماه های اول اگر چیزی توجه کودک را به خود جلب کند به آن، نگاه ويژه نموده و یا با حرکت چشم آن را دنبال می کند چنان که گوئی می خواهد به آن چنگ بزند.
توانائی چنگ زدن از حدود ۶ ماهگی به بعد، یعنی زمانی که بین حرکات دست و چشم هماهنگی به وجود ميآيد، دیده می شود. چنگ زدن کودک ابتدا ناشیانه و با استفاده از کف دست بوده، ولی از یک سالگی به بعد با مهارت بیشتر و با انگشتانش آن را انجام می دهد.حركت خزنده کودک تقريبا از سه ماهگي آغاز می شود زماني که کودک بتواند سر خود را راست نگه دارد. در 5ماهگي به کمک دیگران مدت کوتاهی ميتواند بنشیند. اين كار در7-۸ ماهگی، بدون كمك ديگران است. در8-9ماهگي كودك ميتواند به کمک دیگران بایستد و در 12ماهگي بدون کمک دیگران چند قدم راه برود. در حدود 15ماهگي مهارت راه رفتن به شكل كاملتري پديد ميآيد.
رشد ادراکی و شناختی در دوره طفوليت:
در هنگام تولد، حس بویائی و شنوائی فرد، نسبتاً حساس و فعال ولی حس بینايی ضعیف است. نوزاد می تواند یک شی را تنها تا فاصله ۶ متری در حوزه بینايی خود قرار دهد اگر چه در هر فاصلهای آن را تیره و تار می بیند. این توانايی در اولین ماه ها به سرعت رشد می کند تا جايی که کودک در ۶ ماهگی فاصله ۶۰ متری و در یک سالگی فاصله ۱۲۲ متری را مانند یک فرد بزرگسال می بیند. البته این رشد بیشتر تحت تأثیر رشد مغز است تا رشد چشم.
در فاصله ۸ تا ۹ ماهگی، كودك به این توانايی شناختی می رسد که بداند اشیاء و انسان ها حتی اگر حس نشوند و دیده و شنیده نشوند، وجود دارند، يعني به رشد حس پايداري جسم دست مييابد.
با اينكه ظرفیت حافظه انسان کلاً محدود است ولی در ۲ سال اول تولد به سرعت رشد میکند، ثبت اطلاعات با سهولت بیشتری صورت می گیرد ولی بازیابی اطلاعات در برخی اوقات دشوار است.
در یک سالگی کودک می تواند یک یا دو کلمه بگوید و در ۲ سالگی قادر است با جملات کوتاه صحبت کند. کودک در ۲۱ ماهگی می تواند اولین جمله دو کلمهای را بگوید و این توانايی در ۲۴ ماهگی به جملات چند کلمهای نيز ميرسد.
رشد هیجانی و اجتماعی در دوره طفوليت:
هیجانات کودک در ابتدا بسيار ساده بوده و بيشتر به صورت گریه و خنده ظاهر ميشود ولی به تدریج پیچیده تر می شود. احساس امنیت از نیازهای عاطفی و اجتماعی اولیه کودکان است که باید در این دوره تأمین شود. در عین حال باید توجه داشت که حمایت بیش از اندازه كودك، همانند عدم حمایت موجب میشود که کودک به تواناييهای خود شک کند و اعتماد به نفس لازم را به دست نیاورد. دلبستگی بین کودک و اطرافيان، به ویژه مادر این احساس امنیت و آرامش را فراهم می کند.
[1] . http://farzand.net/article/
